Tarix

I. Fanning mazmuni

Fanni o‘qitishning maqsadi – Ushbu fanni o‘qitishdan maqsad talabalami “etnologiya” kursining mazmuni bilan tanishtirish, etnos nazariyasi, etnogenez va etnik tarix, etnoslaming an’anaviy va zamonaviy faoliyati formalami, etnoslararo kommunikatsiya xususiyatlari, xalqlami kelib chiqishi va tarqalishi, til va antropologik xususiyatlari, dunyoning etnik xaritasi, va x.k. lami o‘zlashtirishini ko‘zda tutadi hamda ulami amaliyotda tatbiq etish ko‘nikmasini hosil qilishdan iborat.

Fanning vazifasi – XX asr so‘nggidagi voqealar insoniyatni yana bir bor etniklik muammolariga e’tiborini qaratishiga olib keldi. 0 ‘zaro madaniy aloqalar, Yevropaning birlashuvi, ko‘pmillatli davlatlaming parchalanishi, agressiv millatchilik, etnik mojarolar insoniyatning yagona gumanistik birlik ekanligi haqidagi hayollami inkor etdi. Shu sababdan hozirgi kundagi etnik jarayonlarni chuqur o‘rganish ehtiyoji tug’ildi. Ushbu fanning vazifasi talabalarda etnologik bilimlami ham amaliy ham nazariy shakllantirishdan iborat. nazariy bilimlar, amaliy ko‘nikmalar, talabalarga Jahon etnologiyasining vujudga kelishi va rivojlanishini hamda jamiyat hayotidagi o‘mi va ahamiyatini ochib berish.

II. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)

II.I. Fan tarkibiga quyidagi mavzular kiradi:

1-mavzu: Etnologiya fanning predmeti, maqsadi va vazifalari.

Etnologiya atamasi. Etnologiyaning fan sifatida shakllanishi. Fanning maqsadi va vazifalari, o‘tiladigan mavzularga tuzilmaviy mantiqiy chizma asosida tushunchа berish, Etnologiyani idrok etish madaniyati to‘g‘risida ma'lumotlar berish, o‘tmish ajdodlar hayoti bilan uzilmas ma'naviy aloqalarni anglab yetish yo‘llarini ko‘rsatish. Etnologiya fani to'g'risidagi dastlabki ilmiy bilimlarning shakllanishi. Moddiy manbalar, yozma manbalar, arxeologik yodgorliklar, arxeologik tadqiqot usullari, madaniy qatlam.

2-mavzu: Irqiy tip va tillari masalasi.

Irqlar masalaisdagi gepotezalar. Dunyo iqlari tavsifi. Tillar va tillarning kelib chiqishi. Tilning kelib chiqishi to‘g‘risida nazariyalar. Dunyo tillar tavsifi.

3-mavzu: Tropik va Janubiy Afrika xalqlari.

Antropologik va lingvistik tasnif. Etnik tarix. Xo‘jalik mashg‘ulotlari, ijtimoiy tashkilotlar va madaniyat. Qora Afrika xalqlari. Qora Afrika xalqlari xo‘jaligi va madaniyati. Qora Afrikada din. Ma’naviy madaniyatning an’anaviy va yangi kо‘rinishlari.Zamonaviy etnik jarayonlar.

4-mavzu: Shimoliy va Shimoliy-G`arbiy Afrika etnologiyasi.

Antropologik va lingvistik tasnif. Etnik tarix. Xo‘jalik mashg‘ulotlari, ijtimoiy tashkilotlar va madaniyat. Shimoliy va Shimoliy-G`arbiy xalqlari xo‘jaligi va madaniyati. Shimoliy va Shimoliy-G`arbiyda Afrikada din. Ma’naviy madaniyatning an’anaviy va yangi kо‘rinishlari.Zamonaviy etnik jarayonlar.

5-mavzu: Old Osiyo etnologiyasi. Kavkazorti etnologiyasi.

Old Osiyoning etnik tarixi.Old Osiyo xalqlari, ulaming bugungi kundagi xo‘jalik mashg‘ulotlari. Sharqiy osiyoliklar moddiy madaniyati. Oila va ijtimoiy munosabatlar. Din va ma’naviy madaniyat. Din. Kavkazoldi respublikalari aholisining etnik tarkibi. Etnik tarix. An’anaviy va zamonaviy moddiy madaniyat. Xo‘jalik mashg‘ulotlari. Ijtimoiy munosabatlar. Dinlari, folklor, professional badiiy madaniyat. Etnoslararo munosabatlaming murakkablashuvi.

6-mavzu: O‘rta Osiyo va Qozog‘iston xalqlari etnologiyasi.

Hududi va mamlakatlari. Etnik tarix. O‘rta Osiyoning qadimgi aholisi. An’anaviy va zamonaviy xo‘jalik. Moddiy madaniyat: an’analar va transformatsiyalar. O‘rta Osiyo va Qozog‘iston xalqlari ma’naviy madaniyatlari.

7-mavzu: Janubiy Osiyo etnologiyasi.

Hindistonning avstraloid aholisi. Hind-oriy xalqlari. Himolayoldi hududlaridagi madaniyatlaming o‘zaro ta’siri. Irqlar. Hindistonda yevropaliklar bosqinlari. Yangi davr - yangi tamoyillar.

8-mavzu: Sharqiy Osiyo xalqlari.

Janubiy-Sharqiy Osiyoning orollardagi xalqlari. Janubiy-Sharqiy Osiyoning qit’adagi xalqlari. Yaponiya

9-mavzu: Shimoliy Osiyo (Sibir) xalqlari.

Sibir xalqlari va madaniyatlari.Kamchatka va Chukotka aholisi.Amur daryosi havzasi aholisi. Janubiy Sibir, Togii Oltoy-Sayan va Baykalbo‘yi xalqlari.Sibirdagi zamonaviy etnik jarayonlar.

10-mavzu: Shimoliy Amerika xalqlari. Markaziy, Janubiy Amerika va Vest-Indiya xalqlari.

Shimoliy Amerikaning tub aholisi. Shimoliy Amerikadagi etnik jarayonlar. Shimoliy Amerikaning mustamlaka qilinishi. Mamlakatlar va xalqlar. Markaziy va Janubiy Amerika hindulari. Aborigenlar va ularning tillari. Mustaqil davlatlaming tuzilishi. Regionlar, xalqlar, madaniy xususiyatlar, xo`jalik madaniy tiplar. M a’naviy madaniyatdagi xususiyatlar.

11-mavzu: Markaziy va Janubiy Yevropa xalqlari va G‘arbiy Yevropa xalqlari.

Yevropa aholisining shakllanishi. Etnik tarixining asosiy bosqichlari.Zamonaviy Yevropa aholisi. Yevropa xalqlarining xo‘jalik faoliyati va moddiy madaniyatlari. Xorijiy Yevropa xalqlarining oilaviy va jamoaviy turmushi, ma’naviy madaniyatlari.Yevropa xalqlari va jahon madaniyati. G‘arbiy Yevropa xalqlari haqida umumiy ma’lumotlar: joylashuvi, tillari, dinlari. G‘arbiy Yevropa xalqlari etnik tarixi. Xo‘jalik mashg‘ulotlari. Moddiy madaniyat.  Oila vajamiyat. Folklor, professional badiiy madaniyat.

12-mavzu: Belarus, Ukraina, Moldova xalqlari.

Belarus. Ukrainlar Moldova aholisining an’anaviy va zamonaviy xo‘jaligi, moddiy madaniyati. Xalqlarida oilaviy munosabatlar va ma’naviy madaniyat. Etnoslararo munosabatlar.

13-mavzu: Rossiya xalqlari.

Ruslarning etnik tarixi. Rossiyaning subetnik guruhlari. Xo‘jalik: an’anaviylik va zamonaviylik. Ruslarning moddiy madaniyati. Jamoa munosabatlari va oilaviy turm ush. Rus folklori va amaliy san’at. Rus yozuvchilari asarlarida etnik mavzu. Ural-Volgabo‘yi xalqlari. Quyi Volgabo‘yi qalmiqlari. Shimoliy Kavkaz xalqlari.

14. Avstraliya xalqlari etnologiyasi.

Umumiy ma’lumotlar. Avstraliya xalqlari etnologiyasi. Markaziy va Janubiy Avstraliya hindulari. Aborigenlar va ularning tillari. Mustaqil davlatlaming tuzilishi. Regionlar, xalqlar, madaniy xususiyatlar, xo`jalik madaniy tiplar. Ma’naviy madaniyatdagi xususiyatlar.

15. Okeaniyadagi mikroneziya, melaneziya va Yangi Gvineya orollari etnologiyasi. Polineziyaliklar.

Mikroneziyaliklar. Melaneziyaliklar: antropologik tip va tillari. Papuaslar. Okeaniya xalqlari XX asrda va hozirgi kunda. Avstraliyaliklar, Anglo-avstraliyaliklar millatining shakllanishi. Polineziya madaniyatining o‘ziga xosligi. Polineziya davlatlari: kastalari, dinlari va afsonalari. Polineziyaliklar Yevropa sivilizatsiyasi ta’sirida.

              III. Seminar mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

      Etnologiyadan seminar mashg‘ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:

 1-mavzu: Etnologiya fanning predmeti, maqsadi va vazifalari.

2-mavzu: Irqiy tip va tillari masalasi.

3-mavzu: Tropik va Janubiy Afrika xalqlari.

4-mavzu: Shimoliy va Shimoliy-G`arbiy Afrika etnologiyasi.

5-mavzu: Old Osiyo etnologiyasi. Kavkazorti etnologiyasi.

6-mavzu: O‘rta Osiyo va Qozog‘iston xalqlari etnologiyasi.

7-mavzu: Janubiy Osiyo etnologiyasi.

8-mavzu: Sharqiy Osiyo xalqlari.

9-mavzu: Shimoliy Osiyo (Sibir) xalqlari.

10-mavzu: Shimoliy Amerika xalqlari. Markaziy, Janubiy Amerika xalqlari

11-mavzu: Markaziy va Janubiy Yevropa xalqlari va G‘arbiy Yevropa xalqlari.

12-mavzu: Belarus, Ukraina, Moldova xalqlari.

13-mavzu: Rossiya xalqlari.

14. Avstraliya xalqlari etnologiyasi.

15. Okeaniyadagi mikroneziya, melaneziya va Yangi Gvineya orollari etnologiyasi. Polineziyaliklar.