O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti

Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti mamlakatimizda sport boʻyicha yuqori malakali mutaxassis murabbiylarni tayyorlaydigan yagona tayanch oliy taʼlim dargohi hisoblanadi. Jismoniy tarbiyaga boʻlgan ehtiyoj, mahalliy xalq orasidan jismoniy tarbiya xodimlarini tayyorlashga boʻlgan zarurat tufayli 1935-yilda Toshkentda jismoniy tarbiya texnikumi ochildi.

Biroq oʻsha davrlarda yuqori malakali mutaxassislar Moskva, Leningrad kabi shaharlarda tayyorlanar va isteʼdodli yoshlar shu shaharlarga borib oʻqishga majbur edilar. 1949-yilda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedogogika instituti, 1951-yilda Fargʻona davlat pedagogika institutida oliy maʼlumotli jismoniy tarbiya oʻqituvchilarini tayyorlaydigan fakultetlar tashkil etildi. Ammo jamiyatda yigit-qizlarning muntazam sport – sogʻlomlashtirish bilan shugʻullana boshlagani mutaxassislarga boʻlgan ehtiyojini yanada kuchaytirdi. 1955-yilga kelib Respublika oliy oʻquv yurtlari, maktablar va sport tashkilotlarida bor-yoʻgʻi 247 nafar oliy ma’lumotli jismoniy tarbiya maʼlumotiga ega boʻlgan mutaxassislar ishlar edi xolos. Shuning uchun zudlik bilan yuqori malakali sport trenerlari, sport hakamlari, jismoniy tarbiya va ishlab chiqarish jismoniy tarbiyasi boʻyicha mutaxassislar, taʼlim muassasalari oʻqituvchilari, sportchi-yoʻriqchilar va ilmiy xodimlarni tayyorlash muammosini zudlik bilan hal etish zarur edi. Eng katta muammo jismoniy tarbiya harakatining ommaviy tus olishida mahalliy kadrlarning yetishmasligi hamda qishloq joylarida jismoniy tarbiyaning sust rivojlanishi edi. Xullas, jismoniy tarbiya harakatini takomillashtirish, sifat jihatdan tamomila yangi mutaxassislar avlodini tarbiyalash, mahalliy xalq vakillarining sport musobaqalarida faol ishtirokini taʼminlash zarurati sabab 1955-yil 13-avgustda sobiq Ittifoq hukumatining 5972-sonli farmoyishi, Oʻzbekiston SSR Ministrlar Kengashining 27-oktyabrdagi 653-sonli qarori bilan Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti tashkil etildi.

2018-yil universitet tarixida tub oʻzgarish va yangilanish davri boʻldi. Avvalo, tarix zarvaraqida yangi sahifa Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jismoniy tarbiya va sport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 2018-yil 5-martdagi PF-5368-sonli Farmoniga binoan Jismoniy tarbiya va sport instituti negizida Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti tashkil etildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi jismoniy tarbiya va sport universiteti faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 2018-yil 3-maydagi 331-sonli qarori yangi imkoniyatlar eshigini ochdi.

Universitetda 3 ta bakalavriat va 4 ta magistratura mutaxassisliklari mavjud. Hozirgi kunda universitetda 23 ta kafedrada o‘quv-mashg‘ulotlar tashkil etilgan bo‘lib, ular doirasida bakalavriat va magistratura talabalari uchun ma’ruza, amaliy mashg‘ulot, laboratoriya ishlari hamda seminarlar olib boriladi. Har bir kafedra o‘zining mutaxassislik yo‘nalishiga mos o‘quv dasturlari va metodik materiallar bilan ta’minlangan bo‘lib, talabalarning nazariy bilimlari va amaliy ko‘nikmalarini samarali rivojlantirishga qaratilgan tizimli ishlarni amalga oshiradi. Shu bilan birga, o‘quv-mashg‘ulotlar interaktiv metodlar, zamonaviy texnologiyalar va laboratoriya jihozlaridan foydalanish orqali sifatli va samarali tarzda tashkil etiladi. Shuningdek, talabalar faoliyati Registrator ofisi tomonidan markazlashtirilgan tarzda boshqarilib, o‘quv-mashg‘ulotlarning tartibli va samarali olib borilishi ta’minlanadi. Hozirda universitetning 1 ta filiali faoliyat yuritmoqda.

Ilmiy salohiyat. Universitetda hozirgi kunda: fan doktori, professorlar – 18 nafar (shundan 2 nafari ayol, o‘rtacha yosh-60), fan doktori, dotsentlar – 6 nafar (shundan 2 - nafari ayol, o‘rtacha yosh-41), fan nomzodi, professorlar – 29 nafar (shundan 5 nafari ayol, o‘rtacha yosh 55), fan nomzodi va (PhD), dotsentlar – 47 nafar (shundan 12 nafari ayol, o‘rtacha yosh-45), fan nomzodlari va (PhD) – 37 nafar (shundan 11 nafari ayol, o‘rtacha yosh 39), ilmiy darajasiz professor – 18 nafar (shundan 4 nafari ayol, o‘rtacha yosh-68), ilmiy darajasiz dotsentlar – 54 nafar (shundan 15 nafari ayol, o‘rtacha yosh-44).

Jami ilmiy daraja va unvonlilar – 213 nafar (o‘rtacha yosh – 45).

Ilmiy salohiyat – 52,1%.

Kutubxona fondi. Universitet Axborot resurs markazining fondi 49 578 nomda 222 962 nashr birligini tashkil qiladi. Shu jumladan: Ilmiy 23930 nusxada, O‘quv qo‘llanmalar 176690 nusxada, Badiy adabiyotlar  21067 nusxada. Boshqa adabiyotlar 1263 nusxada, elektron adabiyotlar 16252 ta, Brayl adabiyotlar 12 ta . To’liq matnli ma’lumotlar bazasi mavjud.

O’zbekiston davlat jismoniy tarbiya  va sport universiteti xorijiy ilmiy dasturlardan: Web of Science, Ebsco, UzNel, Diss.natlib.uz, ibs.natlib.uz, Press.natlib.uz bazalaridan cheksiz foydalanish imkoniyatiga ega. Axborot-resurs markazida 3 ta o‘quv zali mavjud bo‘lib, o‘rindiqlar soni 130 tani tashkil etadi. Shundan: talabalar o‘quv zali 54 o‘ringa, professor-o‘qituvchilar o‘quv zali 16 o‘ringa, Madaniyat saroyidagi talabalar o’quv zali 60 o‘ringa mo‘ljallangan.

ASOSIY VAZIFALAR VA FAOLIYAT YO‘NALISHLARI:

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi xalqaro standartlar va kadrlar tayyorlashning ilg‘or tajribasini inobatga olgan holda tegishli yo‘nalishlar va mutaxassisliklar bo‘yicha yuqori malakali kadrlarni tayyorlash, universitetning ilmiy-pedagogik salohiyatini oshirish;

o‘quv jarayonini tashkil etishning zamonaviy usullarini joriy qilish, yoshlarning sifatli oliy ta’lim olishlariga keng imkoniyatlar yaratish uchun yuqori darajada kasbiy pedagogik mahoratga ega bo‘lgan hamda sport sohasida yuqori natijalarni qayd etgan malakali, amaliy ish tajribasiga ega bo‘lgan xalqaro toifadagi sport ustalari va trenyerlarini ta’lim jarayoniga keng jalb etish;

talabalarning mustaqil tayyorgarligini chuqurlashtirishni hisobga olgan holda nazariy va amaliy mashg‘ulotlarni yanada optimallashtirish, ish beruvchilar ehtiyojidan hamda sportda yuqori natijalarni qayd etish talablaridan kelib chiqib, ularning kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishga qaratilgan o‘quv rejalarini, dasturlar va o‘quv-metodik materiallarni o‘quv jarayonida qo‘llash;

o‘quv, ilmiy va boshqa adabiyotlar, shu jumladan, xorijiy adabiyotlar fondini va sport sohasiga oid ta’lim resurslarini muntazam yangilab borish, o‘qitishning innovatsion metodlarini rivojlantirish, o‘quv jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng qo‘llash, talabalar, o‘qituvchilar va yosh tadqiqotchilarning sport faoliyatiga oid xalqaro axborot va ta’lim resurslaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, amaliyot, stajirovka o‘tash tartibini takomillashtirish;

tizimli asosda pedagogik va ilmiy xodimlarning malakasini oshirish va stajirovkadan o‘tkazish, sport muammolarini qamrab olgan ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishni qo‘llab-quvvatlash, ta’lim jarayoniga xorijiy mutaxassislarni keng jalb qilish, shuningdek, tayanch doktorantlar, doktorantlar hamda talabalarning akademik almashinuvini ta’minlash bo‘yicha yetakchi xorijiy oliy ta’lim muassasalari, tahliliy, tadqiqot markazlari, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni mustahkamlash;

Universitetning xalqaro reytingi va raqobatbardoshligini oshirish maqsadida chet el fuqarolari uchun ta’lim olish imkoniyatini kengaytirish, sport faoliyatiga oid ijobiy xalqaro tajriba natijalaridan ta’lim jarayonida foydalanish, nazariy va amaliy bilimlarning sportda boshqaruv sohasi va trenerlik faoliyatida qo‘llash amaliyoti bilan uzviy bog‘liqligini sport tashkilotlari, ixtisoslashgan sport ta’lim muassasalari, sport federatsiyalari (uyushmalari) hamda jismoniy tarbiya va sport sohasining boshqaruv organlari bilan faol hamkorlik orqali ta’minlash;

universitetning mavjud moddiy-texnika bazasi imkoniyati doirasida qo‘shimcha pulli xizmatlar (ijara, pulli o‘quv kurslari)ni yo‘lga qo‘yish orqali budjetdan tashqari mablag‘larni jalb qilishni kengaytirish, iste’dodli yoshlarni saralab olish (seleksiya) hamda respublika va xalqaro sport musobaqalarida olimpiya va milliy sport turlari bo‘yicha talabalar sport klublari hamda jamoalarini tashkil etish.

Mavjud emas

                                           Xalqaro hamkorlik haqida qisqacha

Bo‘lim faoliyati: Strategik rivojlanish va xalqaro reytinglar bilan ishlash bo‘limi O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetining tarkibiy bo‘linmasi hisoblanadi. Bo‘lim universitet va uning tarkibiy bo‘linmalari, professor-o‘qituvchilari, xodimlarining xalqaro reytinglarni nashr etadigan tashkilotlar bilan hamkorlik faoliyatini muvofiqlashtiradi. Bo‘lim o‘z faoliyatini amalga oshirishda universitetning barcha tarkibiy bo‘linmalari, kafedralari hamda xorijiy oliy ta’lim muassasalari, tashkilotlari va markazlari bilan o‘zaro hamkorlik qiladi.

2024–2025-YILLARDA BO‘LIM TOMONIDAN AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR

Times Higher Education (THE) World University Rankings 2024-2025 yillarda universitet “reporter” maqomini saqlab qolgan. Reyting tashkiloti bilan muntazam aloqalar o‘rnatilib, universitetning ilmiy va ta’lim ko‘rsatkichlari to‘g‘risida aniq ma’lumotlar taqdim etilgan.

UI Green Metric xalqaro reytingi uchun universitet profili yaratilgan va ekologik barqarorlik ko‘rsatkichlari to‘g‘risida ma’lumotlar muntazam ravishda taqdim etilmoqda.

QS World University Rankings bilan hamkorlik yo‘lga qo‘yilib, universitetning xalqaro talabalar va professor-o‘qituvchilar ulushi, ilmiy sitatsiya ko‘rsatkichlari va tadqiqot samaradorligi monitoring qilingan.

2024–2025-yillarda 15 dan ortiq xorijiy universitet va tashkilot bilan hamkorlik memorandumlari imzolangan, jumladan:

Janubiy Koreya – Kyundong sport universiteti

Turkiya – Otaturk universiteti, Istanbul Aydin universiteti, TIKA (Turkiya Hamkorlik va Muvofiqlashtirish Agentligi)

Xitoy – Shanghai Youth Sport Federation, Harbin Sport University, Beijing Silk Road Culture Development Co. Ltd.

Qirg‘iziston – Xalqaro innovatsion texnologiyalar universiteti (MUIT)

Belarus – Belarus milliy texnika universiteti

Avstraliya – “Sport Nomads” tashkiloti

Malayziya – Pendidikan Sultan Idris universiteti

Qozog‘iston – Xoja Ahmad Yassaviy nomidagi Xalqaro qozoq-turk universiteti

Memorandumlar asosida talabalar va professor-o‘qituvchilar almashinuvi, qo‘shma ilmiy loyihalar, xalqaro konferensiyalar, o‘quv-mashg‘ulot yig‘inlari va malaka oshirish dasturlari rejalashtirilgan.

2024-yil avgust oyida Xitoyning Jinan shahrida 2 nafar talaba va dotsent
T. Mengziyoyev ishtirokida o‘zaro tajriba almashish dasturi amalga oshirilgan.

Turkiya, Germaniya, Rossiya va Xitoydan kelgan professor va mutaxassislar bilan ilmiy seminarlar, davra suhbatlari o‘tkazilgan.

Istanbul Aydin universiteti professori Ramazan Savranbasiga O‘zDJTSUning “Faxriy professori” unvoni berilgan.

Turkiya TICA tashkiloti bilan kelishuv asosida universitetda  turk tilini o‘rgatish hamda o‘quv markazi o‘z faoliyatini yuritmoqda.

Kelgusi yil uchun  ilmiy laboratoriyalar tashkil etish bo‘yicha investitsiya kelishuvi amalga oshirilmoqda.

“Silk Road Innovation and Development Institute” (Xitoy) bilan uch tomonlama memorandum imzolangan, unga ko‘ra universitetda Xitoy tili markazi tashkil etiladi va xorijlik talabalar jalb qilish dasturlari ishlab chiqilmoqda.

Shanghai Youth Sport Federation bilan stol tennisi bo‘yicha yoshlar almashinuvi, o‘quv-mashg‘ulot lagerlari va “O‘zbekiston–Xitoy Do‘stlik Kubogi” turniri tashkil etish kelishuvlari amalga oshirilgan.

Avstraliya “Sport Nomads” tashkiloti bilan kurash turlari bo‘yicha o‘quv-mashg‘ulot yig‘inlari, talabalar almashinuvi va qo‘shma ilmiy tadqiqotlar dasturi ishlab chiqilgan.

Osiyo aravachada regbi federatsiyasi prezidenti Rodni Xolt bilan hamkorlik memorandumi imzolangan, Osiyo chempionatini O‘zDJTSUda o‘tkazish taklifi qabul qilingan.

Universitetning ilmiy, ta’limiy, xalqaro hamkorlik va infratuzilma ko‘rsatkichlari bo‘yicha ma’lumotlar bazasi yaratilgan va muntazam yangilanmoqda.

Har chorakda xalqaro reyting tashkilotlariga hisobotlar tayyorlanib, universitet rahbariyatiga takliflar bilan taqdim etilgan.

Kafedralar kesimida reytingga qo‘shilayotgan hissani monitoring qilish tizimi joriy etilgan.

Universitetning xalqaro veb-sayti yangilangan, ingliz tilidagi kontent boyitilgan.

Xalqaro konferensiyalar, forumlar va sport tadbirlarida universitet vakillari faol ishtirok etmoqda.

“O‘zDJTSU xalqaro hamkorlik yangiliklari” muntazam ravishda universitet sayti va ijtimoiy tarmoqlarda e’lon qilingan.

2025–2026-YILLARDA REJALASHTIRILGAN ISHLAR

1. QS va THE reytinglarida 1000 talikdan yuqori o‘rinlarni egallash.
2. Yevropa, AQSh va Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari bilan yangi hamkorlik memorandumlari imzolash.
3. Xalqaro talabalar almashinuvi dasturlarini 2 barobar oshirish.
4. Ilmiy maqolalar va patentlar sonini oshirish orqali sitatsiya ko‘rsatkichini yaxshilash.
5. “Green Campus” loyihasini rivojlantirish va UI Green Metric reytingida o‘rinni oshirish.

Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetida (OʻDJTSU) talabalar, professor-oʻqituvchilar hamda tashqaridan keluvchi xohlovchilar uchun maxsus til kurslari tashkil etilgan. Universitet asosan sportga ixtisoslashgan boʻlsa-da, xalqaro maydonga chiquvchi sportchi va kadrlarni tayyorlashda til bilish darajasiga jiddiy eʼtibor qaratadi.
Universitet qoshidagi Tillar kafedrasi va maxsus Axborot-resurs hamda oʻquv markazlari negizida faoliyat olib boradigan til kurslari haqidagi asosiy maʼlumotlar:

1. Ingliz tili kurslari (English for Sports & General)

Universitetda ingliz tili ikki yoʻnalishda oʻqitiladi:

Umumiy ingliz tili (General English): Boshlangʻich (Beginner) darajadan yuqori (Upper-Intermediate) darajagacha boʻlgan bosqichlar. Grammatika, soʻzlashuv (Speaking) va tinglab tushunish (Listening) koʻnikmalariga urgʻu beriladi.

Ixtisoslashtirilgan ingliz tili: Sport sohasidagi xalqaro terminologiya, sport musobaqalari qoidalari, hakamlik va xalqaro sport tashkilotlari bilan muloqot qilish uchun maxsus dastur asosida oʻtiladi.

IELTS-prep: Universitet bitiruvchilari va magistraturaga topshiruvchilar uchun xalqaro sertifikat olishga tayyorlov guruhlari ham mavjud.

2. Rus tili kurslari (Русский язык):
   Universitetning juda koʻp yoʻnalishlarida taʼlim rus tilida ham olib borilishi (va Oʻzbekiston-Belarus qoʻshma fakulteti mavjudligi) sababli rus tili kurslariga talab yuqori.

Soʻzlashuv kursi (Разговорный русский): Kundalik hayotda va oʻquv jarayonida erkin muloqot qilishni istovchilar uchun.
Akademik va professional rus tili: Sport metodikasi, tibbiy-biologik tushunchalar va sport psixologiyasiga oid adabiyotlar bilan mustaqil ishlay olish darajasini oshirishga qaratilgan.

3. Turk tili kurslari (Türkçe)
Turkiya bilan sport va taʼlim sohasidagi xalqaro hamkorlik aloqalari kengayib borayotgani sababli tashkil etilgan.
Turk tili kursi turk mutaxassisi Xasan Kaya tomonidan o‘rgatiladi va kurslar asosan turk tilining milliy va TÖMER tizimi (xalqaro turk tili standarti) asosida, A1 darajadan boshlab oʻqitiladi.
Turkiya oliygohlari bilan talabalar almashinuvi dasturlarida qatnashmoqchi boʻlgan yoshlar uchun juda qulay imkoniyat hisoblanadi.

4. Koreys tili kurslari (한국어)

Janubiy Koreya bilan sport va ta'lim sohasidagi hamkorlik aloqalari rivojlanib borayotgani hamda koreys madaniyati va K-sport yo'nalishiga qiziqish ortib borayotgani sababli koreys tili kurslari tashkil etilgan.

Asosiy koreys tili (한국어 기초): Hangul alifbosini o'rganishdan boshlab, boshlang'ich (Beginner) darajadan o'rta (Intermediate) darajagacha bo'lgan bosqichlar. Grammatika, so'zlashuv (Speaking) va tinglab tushunish (Listening) ko'nikmalariga urg'u beriladi.

Ixtisoslashtirilgan koreys tili: Sport sohasidagi koreys terminologiyasi, musobaqa qoidalari, koreys sport tashkilotlari va federatsiyalari bilan muloqot qilish uchun maxsus dastur asosida o'tiladi.

TOPIK-prep: Janubiy Koreya universitetlariga o'qishga kirmoqchi bo'lgan va xalqaro TOPIK (Test of Proficiency in Korean) sertifikatini olishni istovchilar uchun maxsus tayyorlov guruhlari mavjud. Koreya oliygohlari bilan talabalar almashinuvi dasturlarida qatnashmoqchi bo'lgan yoshlar uchun juda qulay imkoniyat hisoblanadi.

Bizning universitet uzoq yillik faoliyati davomida minglab iqtidorli yoshlarni tarbiyalab, ular uchun haqiqiy mahorat maktabiga aylandi. Bu dargoh nafaqat bilim maskani, balki kelajak poydevori, katta orzular sari ochilgan keng yo‘l bo‘lib xizmat qilib kelmoqda.

Aynan shu yerda tahsil olgan ko‘plab bitiruvchilar bugungi kunda yurtimiz va jahon miqyosida katta yutuqlarga erishib, sport, ilm-fan va boshqa sohalarda yuksak natijalarni qo‘lga kiritmoqda. Xususan, dunyoga mashhur chempionlar va Olimpiya chempionlari aynan shu ta’lim maskanida to‘g‘ri yo‘nalish, puxta tayyorgarlik va mustahkam iroda maktabini o‘tib, bugungi yuksak darajaga yetishganlar.

Universitetimiz ustozlari va murabbiylarining fidokorona mehnati, zamonaviy bilim va tajribaga asoslangan ta’lim tizimi yoshlarning o‘z salohiyatini to‘liq namoyon etishida muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda.

Shu bois universitetimiz nafaqat ta’lim beruvchi muassasa, balki kelajak chempionlari va yetuk mutaxassislarni kamol toptiruvchi muqaddas maskan sifatida yuksak e’tirofga loyiqdir.